ประเพณี

 เทศกาลแห่งความเชื่อ ประเพณีผีตาโขน   

 เทศกาลแห่งความเชื่อ ประเพณีผีตาโขน   

  เทศกาลผีตาโขนเป็นงานแห่ผีที่ยิ่งใหญ่ ซึ่งถือว่าเป็นงานบุญใหญ่ของจังหวัดเลย เทศกาลนี้จะจัดขึ้นเป็นประจำทุกปี

ซึ่งจะตรงกับเดือน 7 เรียกว่างานบุญหลวง เป็นเทศกาลหนึ่งเดียวในโลก เราอาจจะเคยดูตามทีวี หรืออ่านข่าวตามหน้าหนังสือพิมพ์ ถึงการละเล่นผีตาโขน มีผู้คนเป็นจำนวนมากต่างพากันหลั่งไหลเพื่อไปเยี่ยมชมเทศกาลนี้ เพราะหายดูได้ยาก 1 ปีมีครั้งเดียว 

     ประเพณีผีตาโขนเป็นเทศกาลของชาวอีสาน เป็นประเพณีของชาวด่านซ้าย ในทุกๆปี จะมีการเตรียมการจัดงานอย่างยิ่งใหญ่อลังการ โดยจะมีการจัดงานทั้งสิ้น 3 วัน ถ้าถามหาประวัติความเป็นมาของประเพณีนี้ มีการสันนิฐานว่าน่าจะมีมาตั้งนานเป็นร้อยๆปีแล้ว  

     ผีตาโขน เดิมมีชื่อเรียกว่าผีตามคน โดยได้รับอิทธิพลมาจากเรื่องมหาเวชสันดร  การเล่นผีตาโขนนั้น จะมีการทำรูปหน้ากาก น่าเกลียดน่ากลัว มาใส่ปิดบังใบหน้า และต้องใส่เสือผ้ามิดชิด แล้วมาเดินขบวนร่วมกัน โดยต้องแสดงท่าทางต่างๆ 

     วันแรกที่จัดงาน ชาวบ้านจะช่วยกันสร้างหออุปคุต และทำกระทงใบเล็กๆไปวางตามทิศต่างๆ จำนวน 4 ทิศ บนหอหลวง

     วันที่สอง จะเป็นพิธีการแห่พระเวสสันดร ซึ่งมีการหามแคร่ซึ่งในขบวนแห่จะมี พระพุทธรูป  1องค์ พระสงค์ 4 รูป นั่งมาด้วย ตามมาด้วยขบวนเจ้าพ่อกวนนั่งอยู่บนกระบอกบั้งไฟ ต่อด้วยขบวนเป็นเจ้าแม่นางเทียมกับบริวาร แล้วจึงเป็นชาวบ้าน และเหล่าผีตาโขนโดยขบวนผีตาโขน แต่ละตัวก็จะทำการร่ายรำท่าทางๆ อย่างสนุกสนานระหว่างเดินขบวนแห่จะมีการละเล่นดนตรีพื้นเมืองตลอดเส้นทาง โดยจะมีการแห่งไปที่วัดเพื่อทำการบายศรีสู่ขวัญ  ผู้ที่มาร่วมงานจะนำบั้งไฟมาเล่นในงานด้วย การแห่ขบวนผีตาโขนจะมีการเดินไปรอบเมืองก่อนตะวันตกดิน ที่สำคัญคนที่ใส่ชุดผีตาโขนใหญ่ ต้องถอดชุดผีตาโขนออกให้หมดแล้วนำไปทิ้งลงแม่น้ำหมัน เชื่อกันว่าเป็นการทิ้งสิ่งไม่ดีและความทุกข์ ห้ามนำกลับมาบ้านเด็ดขาด 

     วันที่สาม วันนี้ผู้คนจะพากันมาทำบุญตักบาตร อุทิศส่วนบุญให้กับผู้ที่ล่วงลับไปแล้ว มีการฟังเทศน์มหาชาติ พระเวสสันดรชาดก 13 กัณฑ์ ทีวัดโพนชัยเพื่อเป็นการสร้างบุญกุศลและความเป็นสิริมงคลที่ดีแก่ชีวิต    ในวันนี้จะไม่มีการเล่นผีตาโขนแล้ว 

ในขบวนการแห่งผีตาโขนจะมีการแห่แยกออกเป็น 2 ชนิดคือ ผีตาโขนเล็ก ซึ่งจะเป็นการละเล่นผีตาโขนของเด็กๆ กับผีตาโขนใหญ่  จะเป็นเป็นหุ่นผี ที่มีลำตัวขนาดใหญ่กว่าคน โดยทำมาจากไม้ไผ่มาประดับตกแต่งให้เหมือนคน 

 

Posted by adminone in ประเพณี

มาทำความรู้จักงานบุญบั้งไฟกันเถอะ    

    ประเพณีบุญบั้งไฟ หรืออีกชื่อคือประเพณีบุญขอฝน เป็นการจัดกิจกรรมของหมู่บ้าน จะกำหนดวันให้มี การแข่งขันการจุดบั้งไฟ ว่าใครสวยกว่ากัน แข่งขันกองเชียร์ 

ประเพณีนี้เป็นประเพณีของทางภาคอีสาน โดยจัดขึ้นเพื่อเป็นการบูชาเทพ ต้นกำเนิดประเพณีบุญบั้งไฟมาจากความเชื่อที่ว่า เทพวัสสกาลเทพบุตร ซึ่งเป็นเทพที่หน้าที่ในการดูแลเรื่องฝนให้ตกตามฤดูกาล และมีความเชื่อกันว่า ถ้าไม่จัดงานบุญบั้งไฟ ฝนจะไม่ตก และจะทำให้หมู่บ้านเกิดภัยพิบัติ ที่เลือกจะจัดงานเกี่ยวกับไฟ เพราะเชื่อว่าเทพองค์นี้มีความชื่นชอบไฟเป็นพิเศษ 

     เหตุที่เราเรียกงานบุญนี้ว่างานบุญบั้งไฟ เนื่องจาก มีการเอาดินปืนมาใส่กระบอกไม้ไผ่ แล้วนำไปจุดให้พุ่งขึ้นไปบนฟ้า ซึ่งจะทำให้มีควันและเสียงดังมาก บั้งไฟเป็นภาษาเรียกของทางภาคอีสาน หมายถึงดอกไม้ไฟชนิดหนึ่ง จริงๆแล้วงานบุญบั้งไฟไม่ได้จัดเฉพาะภาคอีสานเท่านั้น แต่ในภาคอื่นๆก็มีการจัดกิจกรรมแบบนี้ด้วย จังหวัดที่จัดกิจกรรมบั้งไฟนอกจากจังหวัดในภาคอีสานได้แก่ จังหวัดเพชรบูรณ์  นครสวรรค์ อุทัยธานี นราธิวาส เป็นต้น 

     บั้งไฟมีหลายประเภทได้แก่ บั้งไฟโหวด( ปัจจุบันไม่นิยมทำกันแล้ว )   บั้งไฟม้า บั้งไฟช้าง บั้งไฟแสน บั้งไฟตะไล บั้งไฟตื้อ และบั้งไฟพลุ สำหรับบั้งไฟพลุนั้นจะเป็นทีนิยมกันมากที่สุด เพราะมีสีสันสวยงาม นอกจากจะนำมาจุดในงานบั้งไฟแล้ว ยังนิยมมาจุดในงานพิธีมงคลต่างๆ เช่น งานกิน  งานปีใหม่ ตามงานวัดต่างๆ  

     ส่วนประกอบของบั้งไฟได้แก่  เลาบั้งไฟ ( ส่วนที่ทำหน้าที่บรรจุดินปืน )  หางบั้งไฟ (ส่วนนี้สำคัญที่สุดเพราะจะคอยบังคับทิศทางของบั้งไฟว่าจะไปทางไหน )  และลูกบั้งไฟ ( เป็นลำไม้ไผ่ หลายๆอันเอามามัดรวมกัน )

     การจัดงานบุญบั้งไฟ จะมีการจัดกันในวันวิสาขบูชา กลางเดือนหก

โดยในตอนกลางวันนั้น ชาวบ้านจะนำอาหารคาว – อาหารหวาน มาทำบุญตักบาตรทีวัดและฟังพระธรรมเทศนา ตกเย็นจะมีกิจกรรมเวียนเทียนและตามด้วยงานแข่งจุดบั้งไฟ ซึ่งภายในงานจะมีร้านค้านำสินค้า และอาหารมาขาย มีการจัดกิจกรรมการละเล่นอื่นๆ ให้ชาวบ้านอีกด้วย และในบางจังหวัดในช่วงตอนกลางวันจะมีการจัดแห่บั้งไฟขนาดใหญ่ไปตามถนน รวมถึงมีขบวนนางรำ เดินรำไปตามถนนเป็นภาพที่สวยงามมาก 

      จังหวัดที่มีชื่อเสียงในการจัดงานประเพณีบุญบั้งไฟมากที่สุด คือจังหวัดยโสธรและกาฬสินธุ์  จะมีคนจากจังหวัดอื่นเดินทางไปท่องเที่ยวชื่นชมงานบุญบั้งไฟกันเป็นจำนวนมาก และมีการจัดเป็นประจำทุกปี

Posted by adminone in ประเพณี